استان تهران

استان تهران با وسعت تقریبی 13689 کیلومتر مربع، در نیمه شمالی ایران واقع است. همسایگان این استان از شمال مازندران، از شرق سمنان، از جنوب قم، از جنوب غربی مرکزی و از غرب البرز هستند. مرکز این استان، شهر تهران است که پایتخت ایران نیز نامیده می‌شود.

براساس سرشماری سال 1395 جمعیت استان تهران 13267637 نفر تخمین زده شده که این میزان بیش از 17 درصد از جمعیت کل کشور است.

استان تهران، به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه و وسعت، دارای آب‌و‌هوا و اقلیم های  متنوعی است: به دلیل همجواری با مناطق خشکی مانند سمنان و قم، در شرق و جنوب آب و هوایی گرم و خشک دارد. همچنین از سمت شمال به علت وجود رشته کوه های البرز و طبیعت استان مازندران، از اقلیمی معتدل بهره مند است. در غرب هم آب و هوای معتدل و بارانی منطقه را فراگرفته است.

استان تهران، به علت موقعیت جغرافیایی مساعد و شاهراه بودن، همواره در طول تاریخ مورد توجه حکم‌رانان بوده و هست، به همین جهت از تاریخ پرفراز و نشیبی برخوردار است.

تهران را از لحاظ تاریخی می توان به چند دوره تقسیم کرد:

دوران کهن: در این زمان، که به سده سوم هجری باز می‌گردد،  شهر ری مهمترین بخش تهران را تشکیل می‌داده  که به لحاظ شرایط اقلیمی و کشاورزی بسیار خوب، مورد توجه قرار گرفته بوده؛ لیکن پس از حمله مغول از این شهر پربرکت چیزی جز خرابه‌های پراکنده باقی نماند. مردم شهر ری و ورامین پس از آن به قریه تهران مهاجرت کردند و در این منطقه ساکن شدند.

دوران صفویه: در دوران صفویه، توسعه و پیشرفت تهران آغاز شد. می‌توان گفت صفویه مهمترین نقش را در تاریخ‌سازی تهران دارد. به دلیل دارا بودن از شرایط اقلیمی بسیار خوب، بناها و عمارت‌های بسیاری در محدوده شهر تهران تأسیس گردید.

دوران قاجار: یکی دیگر از دوره‌های بسیار مهم و تاریخ‌ساز برای تهران، دوران قاجار است. در زمان قاجار، شهر تهران به عنوان پایتخت انتخاب شد و بالطبع توجه ویژه‌ای به ابنیه و عمارت‌ها داشته‌اند. زمان حکومت ناصرالدین شاه نقطه عطفی برای تهران محسوب می‌گردد چرا که وی اقدام به تأسیس دروازه‌ها و حصارهای مختلفی اطراف شهر نمود. نخستین رشد سریع جمعیت نیز در این دوره اتفاق افتاد.

دوران پهلوی: پهلوی آخرین سلسله پادشاهی ایران است. در دوران پهلوی تغییرات بنیادین در ایران و از جمله در تهران رخ داد. در این دوره، کشور به سازمان‌دهی نسبتا منظمی دست یافت و بسیاری از ارگان‌ها، بانک‌ها و مؤسسات آغاز به کار کردند، همچنین تهران در زمان پهلوی رو به گسترش نهاد.  یکی از مهمترین رویدادهایی که در این زمان کشور را با بحران روبرو کرد، وقوع جنگ جهانی دوم و هجوم نیروهای کشورهای بیگانه از چند جهت به خاک ایران بود. تهران به واسطه مرکزیت، بیشترین آسیب از این حوادث را در خود جای داده است.