گردشگری راه ابریشم

جاده پر رمز و راز ابریشم که امروزه به تاریخ پیوسته و تنها نامی از آن باقی مانده،  می­ تواند خاطرات و روایت های کاروانیان و گردشگرانی که سال­ها با مشقت های فراوان طی مسیر می‌کرده ­اند را تداعی کند. این جاده دو مسیر پر ماجرا داشته که هم اکنون نیز می ­توان سفری شورانگیز از چین آغاز کرده، پس از روسیه، ایران، عراق به سوریه رسید یا شاید راه دوم را برگزید و پس از چین، مسیر افغانستان، پاکستان، هند، لبنان، اردن و مصر را طی نموده  و ماجراجویی در قلب تاریخ را آغاز کرد.

راه ابریشم، نقطه عطف پیوند شرق به غرب جهان است. طی هزاران سال، جاده ابریشم از راه خشکی و مسیر ادویه از راه دریا، شرق آسیا را به مناطق غربی آن و اروپا متصل می ‌نموده است.

مسافت جاده ابریشم، بر حسب  مسیرهای عبوری مختلف بین 6400 تا 10000 کیلومتر بوده که از شهر چانگ آن (شی ­آن امروزی) در شمال غربی کشور چین آغاز و تا کناره­ های دریای مدیترانه امتداد داشت.

این جاده درحوزه تجاری دارای ارزش فراوان بوده، چرا که کالاهای بسیاری چون اسلحه، سنگ­های گران­قیمت، باروت، ادوات موسیقی در این جاده مبادله می­گشت. تاریخچه تجارت ابریشم در این جاده، به اولین مبادله­  فرستاده امپراطوری هان (شانگ­چیان) با غرب باز­می­گردد. در این مبادله برای اولین بار  ابریشم با اسب­هایی از نسل اژدها مبادله شد.

با اینکه جاده ابریشم  نقش تعیین کننده‌ای در تجارت و اقتصاد آن زمان داشته است اما اهمیت این جاده تنها به تجارت کالا نبود. این جاده از حوزه اقتصادی و تجاری فراتر رفته و مسیری جهت تبادلات فرهنگی، علوم، مذهب، سیاست، فرهنگ و هنر بود. به طور مثال اختراعاتی چون کاغذ برای اولین بار از شرق به غرب راه یافت و آیین بودا از زادگاه خود در هندوستان به سایر مناطق جنوب شرق آسیا راه یافت.

علت نام گذاری این جاده به اهمیت ابریشم باز می­گردد زیرا نخ ابریشم از 300 سال قبل از میلاد تا 1400 پس از میلاد، نیروی محرک تجارت در این جاده بوده است. ابریشم به دلیل لطافت، شفافیت و درخشش باعث برابری ارزش آن با طلا و سکه بود. همچنین  راز تولید نخ ابریشم و پروانه ­های آن تنها در کشور چین وجود داشت که سبب کنجکاوی و اشتیاق رومی ­ها به کشف آن، طی قرن­ ها شد.

جاده ابریشم از کشور چین در دو شاخه شمالی و جنوبی آغاز می ­گشت. هر دو راه پس از عبور از مسیرهای مختلف، به یکی از شهرهای ایران باستان چون مرو و بلخ می ­رسید. این جاده افسانه­ای در داخل کشور ایران نیز از مسیرهای اصلی و فرعی زمینی و دریایی می­ گذشته است. معمولا نخ  ابریشم در ایران فرآوری شده و به پارچه ­ها و فرش­ های نفیس تبدیل  و سپس به غرب فرستاده می ­شد.

مسیر راه ابریشم در ایران، راه نو بنیادی نبود؛ بلکه گذر از نخستین شاهراه بین­المللی جهان یعنی راه شاهی بود که زمان هخامنشیان احداث گشت. راه شاهی با طولی بیش از2500 کیلومتر، از شوش(پایتخت هخامنشی) تا سارد(پایتخت لیدی) گسترده شده بود. شایان توجه است، به استناد کتیبه ­های فارسی باستان، قلمرو امپراطوری ایران در زمان داریوش اول هخامنشی (522-486 ق.م)، از اقیانوس هند تا کرانه­ های دریای مدیترانه گسترده بوده ­است.

مسیر اصلی جاده ابریشم  در ایران مسیر شرقی سرخس(شهر مرزی در خراسان رضوی)، نیشابور، دامغان، سمنان، ری باستان و قزوین بوده که از قزوین به مسیر شمال غربی و غرب تقسیم می ­شده است. مسیر شمال غربی با گذر از تبریز، مرند و خوی از ایران خارج شده؛ مسیر غربی نیز به سوی هگمتانه (همدان امروزی) و کرمانشاه رفته و از کشور خارج می ­گشت. راه ­های دیگری همچون ری، اصفهان، شیراز، بوشهر و سپس خروج از طریق مرز آبی ایران نیز وجود داشته است.

از دوره­ های درخشان ترین دوره‌های رونق جاده ابریشم در ایران، سلسله ‌های ساسانیان و صفویه بوده است.

در مسیر عبور کاروانیان  و تاجران خسته از طی مسیری طاقت فرسا، چاپارخانه، رباط، ساباط و رشته کاروانسراهایی جهت رفع نیاز اساسی کاروانیان و حمایت از آن­ ها احداث گشته که نشانگر خط جاده کهن ابریشم است. افسانه 999 کاروانسرای ساخته شده در شهرهای ایران در زمان صفویه نیز به همین علت بود.

با توجه به همگرایی میان کشورها در پی پدیده جهانی شدن، احیای جاده ابریشم اهمیت می ­یابد. گردشگری جاده ابریشم از اولویت ­های سازمان جهانی گردشگریUNWTO است. کشورهای اصلی که در قلمروتاریخی جاده ابریشم قرار گرفته شامل چین، هندوستان، پاکستان، افغانستان، ایران، ترکیه و عراق است.

در ادامه شهرهایی که در مسیر جاده ابریشم در ایران قرار داشت، معرفی می­گردد.

نقشه گردشگری راه ابریشم ایران

get
برای دیدن جاذبه گردشگری راه ابریشم استان ها، لطفا روی آن ها کلیک کنید.